როგორ დავხუროთ პოზიცია და რატომ არაა საპირისპირო ორდერი დახურვა

ამ ხაფანგზე იმიტომ ვწერთ, რომ ძალიან ადვილი დასაჭერია: ხელში ლონგი გიჭირავს, გინდა დაასრულო, ორდერის პანელზე „გაყიდვას / შორთს“ აჭერ — და პოზიცია ნულამდე კი არ მიდის, პირიქით, ახალი შორთიც ჩნდება და ორივე ერთად მარჟას იკავებს. ეს სისტემის შეცდომა არაა. დახურვა და საპირისპირო პოზიციის გახსნა ორი სხვადასხვა მოქმედებაა, და ანგარიშის ზოგიერთ პარამეტრში ერთი და იგივე ღილაკი მეორეს აკეთებს. ყველაზე საიმედო შესასვლელი პოზიციების ველია — ის სტრიქონი, სადაც შენი პოზიცია ზის.

რას ნიშნავს პოზიციის დახურვა

ჯერ ცნება დავაყენოთ ადგილზე. ფიუჩერსული პოზიცია არაა ნივთი, რომელიც იყიდე და საფულეში დევს; ეს დაუსრულებელი კონტრაქტია: შენ ბაზარს ერთი მიმართულება მართებს, ბაზარი შენ — მეორეს. დახურვა ნიშნავს საპირისპირო მიმართულების, იმავე რაოდენობის გარიგების გაკეთებას, რომ ეს ორი მხარე ერთმანეთს გააბათილოს და პოზიციის რაოდენობა ნული გახდეს. სწორედ იმ წამს ის რიცხვი, რომელიც ფასთან ერთად ხტოდა — მიმდინარე მოგება-ზარალი — ჩერდება და დახურულ შედეგად იქცევა — ამ გარიგების გახსნისა და დახურვის საკომისიოებთან ერთად. დაფინანსება ცალკე ხაზია: ის ყოველ ანგარიშსწორების წერტილში უკვე გადახდილი ან მიღებულია და დახურვას არ ელოდება. რატომ არის კონტრაქტი ასე აგებული, სრულადაა გვერდზე რა არის უვადო ფიუჩერსი.

ამიტომ „დახურვა“ და „გაყიდვა“ სინონიმები არაა. შორთის დამხურავს ყიდვა სჭირდება, ლონგის დამხურავს — გაყიდვა. მიმართულებას შენი არსებული პოზიცია განსაზღვრავს და არა ის, ბაზარზე ახლა რას ფიქრობ. ორმხრივი მექანიკა გარჩეულია გვერდზე ლონგი და შორთი, დახურვა კი მისი ყველაზე პირდაპირი გამოყენებაა.

კიდევ ერთი გავრცელებული გაუგებრობა: დახურვა ფულის გამოტანას არ ნიშნავს. დახურვის მერე თანხა ისევ ფიუჩერსულ ანგარიშზეა, უბრალოდ დაკავებულიდან ხელმისაწვდომში გადადის. რომ მართლა გაიტანო, კიდევ ერთი გადატანა დასჭირდება. რომელი ციფრი რას ნიშნავს, დაშლილია გვერდზე საფულის, მარჟისა და ხელმისაწვდომი ბალანსი.

დახურვის ოთხი გზა

ხშირად ოთხი გამოიყენება. ერთი მეორეზე „უფრო პროფესიონალური“ არაა — თითოეულს თავისი ადგილი აქვს. ინტერფეისის დეტალები მიმდინარე ვერსიით მოწმდება, აქ მხოლოდ თითოეულის ბუნებაზეა საუბარი.

პირველი ყველაზე პირდაპირია და დამწყებისთვის სწორედ მას ვურჩევდით ნაგულისხმევად: ბრძანებას აძლევ „ამ პოზიციას“ და არა შენით აწყობილ საპირისპირო ორდერს, ამიტომ სისტემა მისივე მიმართულებითა და რაოდენობით მოქმედებს — მიმართულების არევის ადგილი უბრალოდ არ რჩება. რაოდენობა შემცირებადია: ნაწილს თუ ჩაწერ, ნაწილობრივი დახურვა გამოვა. ინტერფეისში ამ შესასვლელს რა ჰქვია და სად დევს, მიმდინარე ვერსიით მოწმდება.

მეორე მაშინაა კარგი, როცა ბაზარი არ გიჩქარებს. საბაზრო დახურვა ორდერბუქიდან იღებს ლიკვიდურობას, ლიმიტი კი მას ამატებს — და ეს ორი სხვადასხვა ტარიფით ფასდება. სხვაობა ერთ გარიგებაზე პატარაა, თვეში ათეულ გარიგებაზე კი უკვე შესამჩნევი; ანგარიში გვერდზეა ფიუჩერსების საკომისიო. საფასური ისაა, რომ ლიმიტ-ორდერი შეიძლება საერთოდ არ შესრულდეს და ბაზრის საპირისპირო მოძრაობისას პოზიცია ისევ შენს ხელში დარჩეს.

მესამე გზა დახურვის გადაწყვეტილებას წინასწარ ღებულობს. მისი ღირებულება უკეთეს ფასში კი არაა, არამედ იმაში, რომ ყველაზე მძიმე წუთს არაფრის გადაწყვეტა აღარ გიწევს. ტრიგერის ფასი, ორდერის ფასი და მოძრავი სტოპი ცალკეა გარჩეული გვერდზე სტოპ-ლოსი და თეიქ-პროფიტი.

მეოთხე კონკრეტული სიტუაციისთვისაა: გინდა ფასი თვითონ აირჩიო და ხელით დადო დახურვის ორდერი, მაგრამ გეშინია, მიმართულება არ აგერიოს. მაშინ ორდერის პანელს იყენებ, ოღონდ Reduce-Only მონიშნული.

რას აკეთებს Reduce-Only

ეს დამცავი ჩამრთველია. Binance-ის ოფიციალურ ახსნაში წერია, რომ ცალმხრივი პოზიციის რეჟიმში Reduce-Only-ის მონიშვნა უზრუნველყოფს, რომ ახალი ორდერი მხოლოდ შეამციროს პოზიცია და არასოდეს გაზარდოს არსებული. სხვა სიტყვებით: სისტემა შესრულებამდე აფასებს ორდერის შედეგს — თუ პოზიცია პატარავდება, ატარებს; თუ იზრდება ან მეორე მხარეს გადადის, აუქმებს.

ორ ტიპურ შეცდომას იჭერს:

• არეული მიმართულება — ლონგის დასახურად გაყიდვა გჭირდებოდა, ყიდვას დააჭირე. Reduce-Only-ის გარეშე ეს დამატებაა და პოზიცია ორმაგდება.
• ზედმეტი რაოდენობა — ხელში 0.5 ერთეულის ლონგი გაქვს, დახურვისას 1 ჩაწერე. მონიშვნის გარეშე ზედმეტი ნაწილი საპირისპირო პოზიციად იხსნება; მონიშვნით სისტემა მას ჭრის.

ფასი პრაქტიკულად არ აქვს. ერთადერთი, რაც უნდა გახსოვდეს: Reduce-Only ორდერი უპოზიციო მდგომარეობაში არ მუშაობს — ის ჯერ პოზიციას არ გაგიხსნის, რომ მერე შეამციროს. ამიტომ როცა ხელი ცარიელი გაქვს და ახალი პოზიციის გახსნა გინდა, მონიშვნა მოხსენი, თორემ გაგიკვირდება, ორდერი რატომ არ მიდის. და კიდევ: ოფიციალური ტექსტი ამ ახსნას ცალმხრივი რეჟიმისთვის წერს; ორმხრივ რეჟიმში ლონგი და შორთი ორი დამოუკიდებელი ჩანაწერია და შემცირების ყველაზე საიმედო გზა პირდაპირ პოზიციების ველია. ამაზეა შემდეგი თავი.

რატომ გაიზარდა პოზიცია, როცა გაყიდვას დავაჭირე

იმიტომ, რომ ანგარიშის პოზიციის რეჟიმი სხვადასხვაა და ერთსა და იმავე მოქმედებას სხვადასხვა შედეგი მოსდევს.

ცალმხრივ რეჟიმში საპირისპირო ორდერი მართლაც ხურავს პოზიციას: რაოდენობა თუ ემთხვევა — დახურულია, თუ მეტია — ჯერ ხურავს და დანარჩენით საპირისპიროს ხსნის. სწორედ ამიტომ აქვს Reduce-Only-ს აზრი ცალმხრივ რეჟიმშიც. ორმხრივში კი სულ სხვა სურათია: ლონგი და შორთი ორი დამოუკიდებელი პოზიციაა, ორივე თავის მარჟას იკავებს და თავის დაფინანსებას იხდის.

როგორ შეამოწმო, რომელ რეჟიმში ხარ და როგორ გადართო — ცალკე გვერდზეა: ცალმხრივი და ორმხრივი პოზიცია. აქ ერთი პრაქტიკული დასკვნა დარჩეს: თუ არ ხარ დარწმუნებული, რომელ რეჟიმში ხარ, დახურე პოზიციების ველიდან.

რა იცვლება ანგარიშზე დახურვის შემდეგ

ერთ წამში რამდენიმე რამ ხდება; ცალ-ცალკე უფრო ნათელია:

1. მიმდინარე მოგება-ზარალი ქრება, დახურული შედეგი ჩნდება. ის ციფრი, რომელიც მარკირებულ ფასს მიჰყვებოდა, ჩერდება და საფულის ბალანსში გადადის. რატომ მარკირებული და არა გრაფიკის ბოლო ფასი — მარკირებული და ბოლო ფასი.
2. დაკავებული მარჟა თავისუფლდება. საწყისი მარჟა ხელმისაწვდომ ბალანსში ბრუნდება.
3. საკომისიო ჩამოიჭრება. ერთხელ გახსნისას, ერთხელ დახურვისას — ორივე ამ გარიგების საბოლოო შედეგშია. საბაზრო დახურვა ჩვეულებრივ უფრო ძვირი ტარიფით ფასდება.
4. დაფინანსების ათვლა ჩერდება. რაც უკვე გადაიხადე ან მიიღე, უკან არ ბრუნდება; ახალი აღარ დაგერიცხება. წესები — დაფინანსების განაკვეთი.

ნაწილობრივი დახურვისას ერთი ნაბიჯი ემატება: დარჩენილი ნაწილისთვის მარჟის დაკავებაც და ლიკვიდაციის ფასიც თავიდან გადაითვლება. ამიტომ ნახევრის დახურვის შემდეგ ძველ ლიკვიდაციის ფასს ნუ დაეყრდნობი — ან პოზიციების ველში ნახე ახალი, ან ლიკვიდაციამდე მანძილის კალკულატორით გამოთვალე.

და ბოლოს, ერთი ჩვევა, რომელიც ღირს: ხელით დახურვის შემდეგ აქტიური ორდერები შეამოწმე. ამ პოზიციისთვის დადებული სტოპები და შეუსრულებელი ლიმიტ-ორდერები იმით არ ქრება, რომ პოზიცია დაიხურა. აქვე ერთი ხოლმე გამორჩენილი განსხვავება: Binance-ის „ერთი შეხებით დახურვის“ ოფიციალურ აღწერაში წერია, რომ ჩართვის შემდეგ სისტემა ჯერ ყველა შეუსრულებელ ორდერს აუქმებს და მერე დებს საბაზრო ორდერს; ხელით დახურულ ცალკე პოზიციას კი ასეთი ავტომატური დასუფთავება არ ახლავს. დარჩენილი ორდერი ხელმისაწვდომ ბალანსს იკავებს, უარეს შემთხვევაში კი უპოზიციო მდგომარეობაში ჩაირთვება და საპირისპირო მიმართულების პოზიციას გაგიხსნის. საქართველოში ვაჭრობის დიდი ნაწილი ტელეფონიდან ხდება, სადაც აქტიური ორდერების სია ცალკე ჩანართშია და ადვილად გამოგრჩება — დახურვის შემდეგ იქ შესვლა იმავე რიტუალის ნაწილად აქციე. ეს და სხვა დასასრულის პუნქტები შეკრებილია გარიგებამდე შემოწმების სიაში.

ხშირი კითხვები

წესები და ციფრები ოფიციალური გვერდებით მოწმდება: ფიუჩერსული ორდერების ტიპები, პოზიციის რეჟიმები, ფიუჩერსების გზამკვლევი (Reduce-Only-ის ჩათვლით), „ერთი შეხებით დახურვის“ აღწერა. შეცდომა თუ შენიშნე, მოგვწერე [email protected] — შემოწმების შემდეგ შესწორებების ჩანაწერში აისახება.