მარკირებული და ბოლო ფასი: რომელი ფასით წყდება ლიკვიდაცია

ვისაც პირველად დაეხურა პოზიცია, თითქმის ყველა ერთსა და იმავეს იკითხავს: გრაფიკი ხომ ჩემს ლიკვიდაციის ფასამდე არ ჩამოსულა, პოზიცია სად წავიდა? ჩვენც დიდხანს ვიყურებოდით ეკრანში, სანამ პასუხი გამოჩნდებოდა — ფასს არასწორ ადგილას ვუყურებდით. სანთლების გრაფიკი ნაგულისხმევად ბოლო ფასს ხატავს, ანუ ბაზარზე უკანასკნელ გარიგებას; Binance კი ლიკვიდაციას მარკირებული ფასით წყვეტს — ეს კი სპოტის ინდექსზე აგებული სამართლიანი ფასია. წყნარ ბაზარზე ეს ორი ხაზი თითქმის ერთმანეთზე დევს; მკვეთრი მოძრაობისას შორდება — და სწორედ ის სხვაობა ჰყოფნის ლიკვიდაციის ჩართვას.

რა არის ბოლო ფასი და რა — მარკირებული

ბოლო ფასი (Last Price) სიტყვასიტყვით იმას ნიშნავს, რასაც ამბობს: ამ კონკრეტულ ფიუჩერსზე ბოლო შესრულებული გარიგების ფასი. ის გვიჩვენებს, რომ ამ ფასში ვიღაცამ ნამდვილად იყიდა ან გაყიდა ახლახან. სწორედ მას ხედავ სანთლების გრაფიკზე და სწორედ მას გულისხმობ, როცა ამბობ — აიწია ან ჩამოვიდა.

მარკირებული ფასი (Mark Price) გამოთვლილია: საფუძვლად რამდენიმე მსხვილი სპოტ-ბირჟის შეწონილი ინდექსური ფასი უდევს, რასაც გონივრული ბაზისი ემატება — შედეგად ვიღებთ შეფასებას, თუ რა უნდა ღირდეს ეს კონტრაქტი ამ წუთში. ის ცალკეულ გარიგებაზე არ ხტება, უფრო გლუვია და ერთი ბირჟის ორდერბუქი მას ვერ წაიყვანს. ბაზისი, ინდექსი და დანარჩენი საბაზისო ცნებები სრულადაა გაშლილი გვერდზე რა არის უვადო ფიუჩერსი.

დასამახსოვრებელი ერთი ფრაზაა: ვაჭრობა ბოლო ფასზე მიდის, ანგარიშსწორება — მარკირებულზე. რა ფასში შესრულდა შენი ორდერი და რამდენი დაგრჩა ჯიბეში დახურვის შემდეგ — ეს ბოლო ფასის ხაზია. რას აჩვენებს ანგარიში ახლა და რამდენი დაგრჩა ლიკვიდაციამდე — ეს მარკირებული ფასის ხაზია.

ერთი დათქმა: ეს ორი ხაზი ერთმანეთის მტერი არაა. დროის უდიდეს ნაწილში ისინი იმდენად ახლოსაა, რომ სხვაობას ვერც შეამჩნევ და შენი ზეპირი ანგარიშიც ზუსტად დაემთხვევა ეკრანს. სხვაობა მაშინ ჩნდება, როცა ბაზარი ჩქარობს — ანუ ზუსტად მაშინ, როცა შენი პოზიციისთვის ყველაზე მეტს ნიშნავს.

რატომ დგას ლიკვიდაცია მარკირებულ ფასზე

წარმოიდგინე საპირისპირო: ლიკვიდაცია ბოლო ფასს რომ მიჰყვებოდეს. ღამით ან ნერვიულ ბაზარზე ფიუჩერსული ორდერბუქი ხშირად თხელია და ერთი საკმარისად დიდი საბაზრო ორდერი ფასს რამდენიმე პროცენტით ჩამოაგდებს — გრაფიკზე გრძელი ჩრდილი რჩება, რასაც ტრეიდერები ნემსს ეძახიან. ლიკვიდაცია ამ ფასს რომ უჯერებდეს, ერთი ასეთი ნემსი პოზიციების მთელ ფენას წაშლიდა მაშინაც კი, როცა სპოტზე პრაქტიკულად არაფერი მომხდარა და ფასი წამებში უკან დაბრუნდა.

მარკირებული ფასი რამდენიმე სპოტ-ბირჟის ინდექსზეა მიმაგრებული, ამიტომ ერთი ორდერბუქის ნემსი მასზე თითქმის არ მოქმედებს. ლიკვიდაციის ამ ფასზე დაყრდნობა იმას ნიშნავს, რომ შენი პოზიციის ბედი ერთი ბირჟის თხელი წიგნიდან ბევრად უფრო ძნელად სამართავ სპოტის ინდექსზე გადადის. აქედან მოდის ის ორი, ერთი შეხედვით ურთიერთსაწინააღმდეგო შემთხვევაც: გრაფიკის ჩრდილმა შენი ლიკვიდაციის ფასი გაჭრა, პოზიცია კი ცოცხალია (ბოლო ფასმა გააკეთა ნემსი, მარკირებული იქამდე არ ჩამოსულა); ან პირიქით — გრაფიკი ლიკვიდაციის ფასამდე არ ჩამოსულა, პოზიცია კი დაიხურა (მარკირებული უფრო ადრე მივიდა). მთელი ჯაჭვი — როგორ უარესდება მარჟის კოეფიციენტი და როგორ სრულდება იძულებითი დახურვა — გვერდზეა რა არის ლიკვიდაცია.

ეს, სხვათა შორის, კარგი პასუხია იმ პოსტებზე, რომლებსაც ქართულ კრიპტო-ჯგუფებში პერიოდულად ნახავ: ბირჟამ პოზიცია მომპარა ისეთ ფასში, რომელიც გრაფიკზე არც ყოფილაო. ხშირად ეს არც ქურდობაა და არც შეცდომა — ადამიანი ბოლო ფასს უყურებდა, სისტემა კი მარკირებულს ითვლიდა. სანამ დაასკვნი, რომ თაღლითობაა, ჯერ პოზიციის ისტორიაში მარკირებული ფასი შეამოწმე. და პირიქითაც: თუ ვინმე ამ ორ ფასს შორის სხვაობას შენთვის ფულის გამომუშავების საიდუმლოდ ხატავს — ეს ტექნიკური დეტალია და არა სქემა.

და კიდევ ერთი: დაფინანსების გადახდისას პოზიციის ნომინალური ღირებულებაც მარკირებული ფასით ითვლება. მიმდინარე მოგება, ლიკვიდაცია, დაფინანსება — ყველაფერი, რასაც ანგარიშსწორების ხასიათი აქვს, მარკირებულ ფასზე დგას; ბოლო ფასი მხოლოდ გარიგების შესრულებაზე აგებს პასუხს. როგორ ითვლება დაფინანსება, გვერდზეა რა არის დაფინანსების განაკვეთი.

მესამე ფასიც არსებობს, რომელსაც იმავე მენიუში შეხვდები — ინდექსური ფასი (Index Price). ის სუფთა სპოტის საშუალოა, ბაზისის დამატების გარეშე: რამდენიმე მსხვილი სპოტ-ბირჟის ფასი, აწონილი და შეჯამებული. მარკირებული ფასი სწორედ მასზე დგას და ზემოდან იმ სხვაობას უმატებს, რაც ფიუჩერსის სპოტისგან ბუნებრივ განსხვავებას ასახავს. სამივეს დამახსოვრება არაა საჭირო; საკმარისია იცოდე, რომ ინდექსი საძირკველია, მარკირებული — მასზე აშენებული სამართლიანი ფასი, ბოლო ფასი კი ის, რაც ამ წუთში ორდერბუქში ხდება.

როგორ გადავრთოთ გრაფიკის ფასის ტიპი Binance-ზე

თუ ლიკვიდაციას მარკირებული ფასი წყვეტს, მინიმუმ ის უნდა იცოდე, სად ნახო ის. ნაბიჯები ტექსტით (ინტერფეისის დეტალები მიმდინარე ვერსიის მიხედვით მოწმდება):

1. გახსენი კონტრაქტის სავაჭრო გვერდი.
2. გრაფიკის ზედა მარცხენა კუთხეში იპოვე პატარა წარწერა Last Price (ტელეფონის აპლიკაციაში — გრაფიკის ზემოთ).
3. დააჭირე: გამოვა სამი ვარიანტი — Last Price, Mark Price, Index Price.
4. აირჩიე Mark Price და სანთლები მარკირებული ფასით დაიხატება.

პოზიციის ველშიც ორივე ფასი ერთდროულად ჩანს, ასე რომ გრაფიკის გადართვის გარეშეც შეგიძლია შედარება. საქართველოში ვაჭრობის დიდი ნაწილი ტელეფონიდან ხდება, სადაც ეს წარწერა პატარაა და ადვილად გამოგრჩება — ერთხელ, მშვიდად იპოვე და დაიმახსოვრე, სად არის; მეტროში, ვარდნის შუაგულში ძებნა ყველაზე ცუდი დროა.

პრაქტიკული ჩვევა: როცა ამოწმებ, რამდენი დაგრჩა ლიკვიდაციამდე, გადართე მარკირებულზე; როცა საკუთარ გარიგებებს არჩევ ან ბაზრის მოძრაობას სწავლობ, დაუბრუნდი ბოლო ფასს. ორი ხაზი ჩვეულებრივ თითქმის ერთმანეთშია; როცა შორდება, სწორედ მაშინ ჩანს, რომ თითოეული თავის საქმეს აკეთებს.

პოზიციის ველში მითითებულ ლიკვიდაციის ფასსაც გაეცანი: ის მარკირებულ ფასს ადარებს და არა ბოლოს. თუ გინდა ნახო, პროცენტულად რამდენი აშორებს ახლანდელ მარკირებულ ფასს შენი ლიკვიდაციის ფასისგან, ორი ციფრი შეიყვანე ხელსაწყოში მანძილი ლიკვიდაციის ფასამდე.

ერთი წუთით დაფიქრდი, რას ნიშნავს ეს ჩვევა პრაქტიკულად. ბევრი დამწყები დღეში ოცჯერ ხსნის აპლიკაციას და ბოლო ფასს უყურებს — ციფრი, რომელიც ყველაზე მეტად ხტის და ყველაზე ნაკლებს ამბობს იმაზე, საფრთხეშია თუ არა პოზიცია. ერთი გადართვა და იმავე ეკრანზე ის ხაზი დაგხვდება, რომელზეც შენი პოზიციის ბედი წყდება. ეს არ ნიშნავს, რომ ბოლო ფასი მოსატყუებელია — უბრალოდ სხვა კითხვას პასუხობს.

სტოპ-ლოსი მარკირებულზე ჩავრთოთ თუ ბოლო ფასზე?

Binance-ზე პირობითი ორდერის დადებისას თავად ირჩევ, რომელი ფასი ჩართავს მას — აქ ორი ფასი პრაქტიკაში ყველაზე პირდაპირ ხვდება ერთმანეთს. სხვაობა ერთი წინადადებით: მარკირებულზე ჩართვა სამართლიან ფასს მიჰყვება და ერთი ნემსი მას ძნელად ააფეთქებს; ბოლო ფასზე ჩართვა ორდერბუქს მიეკვრის და ზუსტად იმ მომენტში მუშაობს, რომელსაც გრაფიკზე ხედავ.

ვისაც სტოპი სიცოცხლის თოკად უჭირავს და ცრუ ჩართვა არ უნდა, ის ჩვეულებრივ მარკირებულს ირჩევს; ვისაც ბაზრის მოძრაობის ზუსტად მიყოლა სჭირდება — ბოლო ფასს. ერთადერთი სწორი პასუხი არ არსებობს; მთავარია, ორდერის დადების წუთში იცოდე, რომელი ფასი ჩართავს მას. სად უნდა იდგეს სტოპი და რომელი ტიპის ორდერით — გვერდზე სტოპ-ლოსი და თეიქ-პროფიტი.

ერთი ხშირი შეკითხვა აქვე: თუ სტოპი მარკირებულზეა ჩართული, გარიგება მაინც ბოლო ფასში, ბაზრის რეალურ ორდერბუქში სრულდება. ჩართვის პირობა და შესრულების ფასი ორი სხვადასხვა რამაა — და სწრაფ ბაზარზე მათ შორის სლიპიჯი დგება.

ხშირად დასმული კითხვები

წესები და ციფრები ოფიციალური გვერდების მიხედვით: Binance-ის დახმარების ცენტრი შეცდომა თუ შენიშნე, მოგვწერე [email protected] — გადამოწმების შემდეგ შედის შესწორებების ჟურნალი.